Yönetmen: (Peter Lindsay Weir – d.1944)
Filmlerinde insanları nasıl yakalayacağını başarı ile gösterir. Sonbahar renklerinin ortasında, okul arazisinde yürüyen çocukların görüntülerinin yanı sıra karlı arazide yürüyen çocukların görüntüleri ile de Weir, sahnelere uygun bir şiirsellik katar.
Senarist: (Tom Schulman - d.1950)
Bu film ile en iyi senaryo dalında Oscar ödülünü almıştır.[2] Senarist, işlediği konuda kendi öğretmeni olan Prof. Samuel Pickering’den ilham almıştır. Pickering, kendisi ile yapılan röportajlarda, öğrencilerini uyanık tutmak için değil, kendisini eğlendirmek için hareket ettiğini belirtmiş, “Ben eğlenirsem çocuklar da eğlenir, yazmak ve okumaktan daha fazla mutlu olabilirler,“ demiştir.
Başrol: (Robin Williams d.1951 - ö.2014)
John Keating rolü ile akademi ödüllerinde en iyi erkek oyuncu olarak aday gösterilmiştir. 1997 yapımı Can Dostum (Good Will Hunting) filmindeki rolü ile de en iyi yardımcı oyuncu dalında Oscar ödülünü almıştır. Williams, ne yazık ki 11 Ağustos 2014 tarihinde Kaliforniya'daki evinde ölü bulunmuştur. Yapılan soruşturmanın sonucunda kendisini asarak intihar ettiği anlaşılmıştır. Williams'ın eşi Susan Schneider, Williams'ın ölümünden bir süre önce Parkinson hastalığının ön safhasında olduğunu öğrendiğini ve bu nedenle depresyona girdiğini belirtmiştir.
İlgi çekici olay örgüsü, akılda kalıcı karakterler, anlamlı tema, harika sahneler ve atmosferin sunulduğu filmin bize anlatacağı çok şey olacaktır. Özellikle unutulmaz sahneleri ve mükemmel oyuncu kadrosu ile dünyada yerini arayan gençlere ilham verecek bir film izleriz. Filmin, film analizcileri tarafından klasik olarak kabul edilmesinin sebebini anlamak kolay olacaktır.
Hayatımızın çiçeklerini topladık mı?
Welton akademisinin en iyi öğrencilerinden birinin kardeşi olan Todd Anderson’ un gözünden seyrederiz çoğu sahneyi. Neil’in oda arkadaşı olmasının yanı sıra, Neil tarafından korunup gözetilmiştir. Aynı zamanda öğretmenleri Keating tarafından içindeki cevherin ortaya çıkarılmış olması ile Todd, bu hikâyedeki en etkili kişi olacaktır.
1959 yılında geçen filmde, Welton Academy öğrencileri ile aynı okuldan onur derecesi ile mezun olmuş edebiyat öğretmeni John Keating’in, bir arada bulundukları kısa bir süreç içinde yaşama bakışlarını seyrederiz. Film; hayatı anlama, farklı açılardan hayata bakma ve özgürlük gibi deneyimlerini seyirciye sunar. Orkestra şefi gibi öğrencileri ile ders yapmaya devam eden Keating; onlarla yürüyüşler yapar, futbol oynar, içlerindeki enerjiyi yönlendirir. Kendisine “Captain, oh my captain! (Kaptan, kaptanım!)” diye hitap edebileceklerini söylerken onları öğrenci olarak görmez, onlar artık aynı gemide yolculuk edebilecek yolculardır.
Kendiniz Olun
Edebiyat öğretmeni Keating, öğrencilerine ölü ozan olabilmelerinin yolunu anlatırken “Ölü ozanlar, kendilerini hayatın iliğini emmeye adamıştır,“ der. “Kendiniz için düşünmeyi tekrar öğreneceksiniz, sözcüklerin ve dilin tadını öğreneceksiniz,“ der. “Bilinçli yaşamak, anlamlı yaşamak, hayatın iliğini emmek” tabirlerini kullanan Keating, çocukları teşvik eder ve bunu “Özgür düşünen beyinlerin peşindeyim.“ sözleri ile ifade eder.
Tutkulu Bir Adanmışlık
Öğrenciler tarafından cehennem olarak ifade edilen, öğrenci odaklı olmayan Welton Akademisi’nin amacının; dört ilkesi olan gelenek, onur, disiplin ve mükemmeliyeti korumak olduğunu görürüz. Tekdüze eğitim sistemi uygulanan okula, sadece orta ve üst düzey ailelerin erkek çocukları kabul edilir. Okulun ve velilerin amaçları ise mezun olacak öğrencilerin %75’inin, Ivy League School olarak tabir ettikleri 8 okuldan[3] oluşan sarmaşık birliğini kazanabilmeleridir.
Sarmaşık Ligi; eğitimcilerin bakış açılarına göre akademik mükemmellik, öğrenci kabulünde seçicilik ve elitizm ile bağdaştırılmaktadır.
Öğretmenlerinin tabiri ile “ergenlik sivilcesi“ olan 7 ergen ise kendilerince dört temel direk oluşturur: çılgınlık, dehşet, olay, pislik!
Dış dünyalarında kopma yaşayan ergenler, doğal bir sonuç olarak iç dünyalarında da kopma yaşamaya başlarlar. Şiir okudukları gizli toplantılar yapmaya başlarlar, bir mağarada. Gençlerin el fenerleri ile sisli ormandaki arayışları, Platon’un mağarasındaki aydınlanmalarını başlatacaktır.
Her toplantı geleneksel olarak Henry David Thoreau’dan[4] şu cümleler ile açılır: “Ormana gittim, çünkü bilinçli yaşamak istiyordum. Derinlemesine yaşamak ve hayatın iliğini emmek istiyordum! Yaşamdan olmayan her şeyi bozguna uğratmak, öldüğümde aslında hiç yaşamamış olduğumu fark etmemek.”
Akran zorbalığı, okul otoritesi ve baba şiddeti yaşadığı için intihar eden Neil’in ardından, arkadaşlarının öğretmenleri Bay Keating’in okuldan atılmasına tepki olarak sıralarının üstüne çıkmaları, filmin unutulmaz sahnesi olacaktır. Sonuç olarak yaşananlardan sonra öğrencilere, “Neden hayatlarınızı mahvedesiniz ki?” cümlesi fısıldanır ve günah keçisi olarak Keating seçilir. Okuldan gideceği sahnede, mağaralarından çıkmayı becerebilmiş öğrenciler, masanın üzerine çıkarak aydınlandıklarını gösterirler. Daha az gidilen yolu seçtiler öğrencileri de aynı Bay Keating gibi. Kuşların özgürce uçabilmesi gibi Keating de onların uçabilmelerini istedi. Öğrencilerinin zihinlerini zorlamayı, kendileri için düşünmeyi, edebiyat ve yaşam sevgisini oluşturmayı, kendi haklarını kullanmayı öğrenmelerini istemişti.
Eğitim Kendi Başına Düşünmeyi Öğrenmektir
Eğitim hakkında izleyicinin sorgulamasını istediği bazı noktalara dikkat çeken film, unutulmaz yapıtlardan birisi olmuştur. Eğitim bizi özgürleştirir mi? Özgürleşirken köleleştirilen bir sistem mi? Sistemin kurbanları kimlerdir? Ulaşmaya çalışılan sonuç ise “At gözlüklerinizden kurtulun ve hayata farklı pencerelerden bakın.“ olmuştur. Bir şeyi bildiğinizi sandığınız hâlde ona farklı bir açıdan bakmayı deneyebilirsiniz. Filmde işlenenler; kurallara uymamızın, bize her söyleneni yapmamızın, robotlar gibi olmamızın öğretildiği eğitim sistemlerinin güzel bir örneklemi konumunda.
Bu film 1989'da çekilmiş olmasına rağmen o zamandan beri pek bir şey değişmedi. Sayfayı aç, orada yazılanları oku, dik otur, hocayı dinle, konuşmak yok, eğlenmek yok…
Mevcut Sistem “Carpe Diem” Diyerek Bozulabilir Mi?
Zamanın akıp gitmesine izin vermek yerine hayatı yaşamaya odaklanmak önemlidir. "Günü yakala" anlamına gelir "Carpe diem." Geri dönüş yok ve zaman uçup gidiyor. “Sanki yarın ölecekmişiz gibi bugünden en iyi şekilde yararlanmak” anlamına gelir. Sevdiğimiz şeyi, hayatta en çok zevk aldığımız şeyi yapmakla ilgilidir. Toplumun sizden beklediğinden uzaklaşmak ve sizi mutlu eden şeyi yapmaktır.
"Vakit varken tomurcukları topla. Zaman hâlâ uçup gidiyor ve bugün gülümseyen bu çiçek, yarın ölüyor olabilir."
“Yaşadığın günü kavra ve hayatını olağan dışı yap.”
Filmi izleyen eğitimcilerin kendilerini sorgulamasına vesile olur, gençlerin kabiliyetlerini, hayallerini, duygularını öldüren sisteme de dikkat çeker. İyi eğitmen olmak istiyorsanız öğrencilerinize yapabileceğiniz şeyler; vizyon kazandırmak, yüreklendirmek, yeteneklerini açığa çıkarmaktır. Sadece bilgi aktaran kişi olmak sistemin değişimi için yeterli olmayacaktır. Öğrencinin potansiyelini ortaya çıkaran öğretmenler, ahlaki ilkeleri öğrencilere benimseterek onların daha erdemli davranışlara sahip olmalarını sağlayabilirler. Öğrenciler sadece dinleyerek değil gözlemleyerek, deneyerek, hissederek öğrenmeye dâhil olmalıdır.
Okul, kadın öğretmenler bulundurmadığı gibi psikolojik destek sağlayacak danışman veya rehber öğretmen de bulundurmamaktadır. Ayrıca, çocukların aileleri ile yaşadıkları sorunlar karşısında çözümler bulabilmek konusunda yetersiz kalmaktadır. Okul yönetimi tarafından çocukların müzik, sanat ve sporla ilgilenmeleri sağlanmış olsaydı, bu yönelimlerin kimlik oluşumuna nasıl fayda sağladığı görülmüş olurdu.
Film, insanın kendisini bulması gerektiğine dair mesajlar verir. Herkesin birbirinden bir şeyler beklediği bir toplumda yaşıyoruz ama en önemli şey, kendinize ait sağlıklı bir benliğinizin olmasıdır. Bunlar zihinsel ve ruhsal gelişime yardımcı olacaktır.
Statükoya meydan okumak, filmde verilen başka bir mesajdır. Hayata bakış açınızı değiştirin ve dünyada, insanlarda bir değişiklik yapın. Son bir mesaj ise başkaları için ayağa kalkmaktır. Bu sadece yardım ettiğiniz insanlar için faydalı olmayacak, aynı zamanda kendinizi daha iyi hissetmenize yardımcı olacaktır. Yaşamak için konfor alanlarımızdan çıkmalıyız. Canlı olmak sadece nefes alıp hareket etmek değildir. İnandıklarımız için yaşamak ve bu inançlara göre hareket etmektir. İşte o zaman gerçekten bir fark yaratabiliriz. Bu filmde anlatılan hikâyenin, sadece ergenler için değil herkes için en iyi gençlik hikâyelerinden biri olduğunu söyleyebiliriz. İşlerini, kariyerlerini ve ilişkilerini daha iyi hâle getirmek için bu filmden ilham almak isteyenlere ruhunun ve benliğinin sesini dinlemeyi ve önemsemeyi öğretir.
[1]Filmin orijinal ismi, “Dead Poets Society” olarak geçmektedir.
[2]Devrimci bir bakış açısına sahip olan filmin kitabı filmin çekiminden daha sonra N.H. Kleinbaum tarafından yazılmıştır.
[3]Abd'nin kuzeydoğusunda akademik ve sosyal alanda prestijleriyle tanınan fakülte ve üniversitelerden oluşan bir gruptur. Bu grupta Harvard (1636), Yale (1701), Pensilvanya Ünivesitesi (1740), Princeton (1740), Columbia (1754), Brown (1764), Darmouth (1769) ve Cornell (1865) bulunur.
[4] Henry David Thoreau (1817-1862) Amerikalı harita mühendisi, yazar, filozof, şair, tarihçi, kölelik karşıtı, vergi direnişçisi, kalkınma eleştirmeni ve natüralist.
HÜLYA ÖZDEMİR
