Sağlıklı nesillerin yetiştirilmesinde, toplumun çağların yıkıcılığına dayanıklılığında ve medeniyetin oluşturulmasında ailenin önemi elbette yadsınamaz. Aile çocuğun doğuştan üyesi olduğu en küçük toplumsal kurumdur. Çocuk ilk toplumsal davranışları aile üyeleri ile etkileşim kurarak ve onları taklit ederek öğrenir.

Kur’ani bakış açısından hareketle hayatımızı vahiy ile inşa etmemiz için, aile içi iletişimimizi sorgulamamız gerekiyor. Çünkü tüketecek bir şeyleri kalmayan insanlar bir müddet sonra en yakınlarında duran ve kâinata ‘eşref-i mahlûkat” olmak için gönderilen insanı, sonra toplumun en küçük birimi olan aileyi, evliliklerini, en sonunda da kendilerini tüketiyorlar.

Ramazan Varol ‘Aile Dizisi’ başlığı altında çıkardığı kitaplarına bir yenisini, Kuran’da Aile’yi ekledi. Yazarın aile ve ailede eğitim ile alakalı daha önce Aile Hayatımız, Anne-Baba ve Eğitimciler Olarak Çocuklarımıza Neyi, Ne Zaman ve Nasıl Öğretelim?, Aile Hayatımız, Ailemizin Sevgi Dili adlı kitapları yayımlanmıştı. Kuran’da Aile, Ramazan Varol’un binlerce erdemli insanın yetişmesi, sımsıcak yuvaların kurulması amacıyla gerçekleştirdiği seminer çalışmalarının kitaplaştırılmış hali.

Yazar evliliklerin neden ve nasıl yapıldığı, nasıl yürütülebileceği, aile içi problemlerin nasıl çözüleceği, çocuk sahibi olunduğunda çocuğun nasıl yetiştirileceği, eşlerin birbirlerine, çocuklarına, çocukların ebeveynlerine nasıl davranacakları gibi konuları âyetler ve hadisler ışığında, sahabenin örnek yaşayışından getirilen uygulamalar eşliğinde inceliyor.

Müslüman denince akla gelmesi gereken takva, samimiyet, fedakârlık, sevgi, saygı, nezaket, cesaret, tevazu, kanaat… gibi kavramların ete-kemiğe büründüğü ve hayatın içine girdiği bir toplumsal yapıyı oluşturmak, her Müslümanın üzerine düşen bir sorumluluktur. Emr bi’l-ma’ruf ve nehy ani’l-münker’i hayatın temel ilkesi yapan bir toplumsal yapının oluşturulması, toplumun en küçük birimi olan aileden başlar.

Yazar sadece bu dünyada değil; cennete girmeleri için de eşlerin birbirlerine yardımcı olmaları gerektiğini Tahrim Sûresi’nin 6. âyeti çerçevesinde ele alıyor:

“Siz ey imana ermiş olanlar! Yakıtı insanlar ve taşlar olan (öteki dünyanın) ateş(in)den kendinizi ve size yakın olanları koruyun, onun başında (gözetici olarak) bulunanlar, emrettiği hiçbir şeyde Allah’a karşı gelmeyen, ama (daima) kendilerinden isteneni yapan kararlı (ve) azimli meleklerdir.” (Tahrim, 66/6) Âyet-i kerimenin ışığında eşlerin her iki cihanda mutlu olabilmesinin reçetesini yazmakla kalmayan Varol, bu güzel sonuca götürecek ilişki biçimini uygulamalarla anlatıyor. Mukaddes bir amaçla kurulması gereken yuvada aile fertlerinin teker teker bu amacı gerçekleştirebilecek bilinç düzeyini yakalamaları gerektiğini ifade eden yazar, maddi manevi bütün sıkıntıların büyük çoğunluğunun aile eksenli sorunlardan kaynaklandığını ifade ediyor.

Kitap dört bölümden oluşuyor. Yazar birinci bölümde ailenin işlevini, toplumsal hayattaki önemini, medeniyet ekseninde en küçük yapı taşı oluşunu ve bu yüzden de aile içi iletişimin; eşler arasındaki diyalogun aile içi huzurun sağlanması noktasında çok mühim olduğunu, eşler arası diyalogun nasıl olması gerektiğini, nasıl olursa ne gibi sonuçlara varılacağını örnekleriyle ve uygulamalarla anlatıyor. İkinci bölümde evlilik müessesini inceleyen yazar, evliliği, evlenme imkânı bulamayanların durumunu, evlilik şartlarını, kısacası mutlu ve huzurlu bir evliliğin reçetesini örnekleriyle, sahabe hayatından uygulamalarıyla, cevaplarını okuyucuların dolduracağı sorularıyla şema ve grafiklerle anlatıyor. Üçüncü bölümde aile fertlerinin birbirlerine karşı sorumlulukları, hanımın beyine, beyin hanımına, ebeveynin çocuklara, çocukların anne ve babalarına, akrabaların birbirlerine karşı sorumlulukları ve ilişkileri Kur’an ve sünnet ışığında irdeleniyor. Son bölüm olan dördüncü bölümdeyse anlaşmazlık ve boşanma, boşanmaya götüren davranışlar inceleniyor.

Kitabı aileyle alakalı diğer kitaplardan ayıran en önemli özellik, yazarın aile içi iletişimde püf noktalarını “şöyle yapılmalı, böyle yapılmalı” gibi nasihat tarzında ifadelerle değil, örnekleriyle, uygulamalarıyla anlatıyor olmasıdır. Kitapta uygulamalı örneklerden sonra okuyucunun cevaplarını ve kanaatlerini yazabileceği özel boşluklarda kendini test edip yaptığı yanlışların farkına varmasına imkân sağlanmış. Aile fertlerinin farkında olmadan yaptığı yanlış davranışlarını fark edip düzeltebilmesi için bu teknik çok faydalı olabilecektir. Uygulamalar, sorulara yazılı cevaplar istenmesi ve yer yer hazırlanmış sunumlar kitabı anlaşılır kılmakla kalmıyor, fark edilen yanlışların düzeltilmesi için okuyucuya zemin oluşturuyor.

Ailenin işlevini kişiyi erdemli ferdi hayattan erdemli toplumsal hayata geçiş için bir köprüye benzeten yazar, kulluk etmek üzere gönderilen insanın Allah’ın ilkeleriyle bütünleştiğinin kanıtı olarak sıcak bir yuva kurabilmesini gösteriyor. Sıcak yuva örneğinde mutlu aile ile mutsuz aile arasındaki farkları şöyle ortaya koyuyor:

Mutlu Aile: Duygularda istikrar, birbirinin olumlu yönlerini düşünme, uzlaşma, biz bilinci içinde olma, aile birliği içinde kendine güven, duyguları ifade etme, aile içerisinde ortak karara dikkat etme, müştereklik içinde şahsiyeti koruma, yakınlık, arkadaşlık, gelişime açık olma, aile bireylerine güven duyma mutlu ailenin göstergeleridir.

Mutsuz Aile: Duygularda karışıklık, tenkit etme, kendini kabul ettirme, bencilce davranma, güvensizlik ve kendini tek görme, duyguları paylaşmama, tek merkezli karar alma, aşırı ferdiyetçilik ve şahsiyet ezilmesi, yabancılık, gelişime kapalı olma, aile bireylerine güvensizlik ise mutsuz ailenin göstergeleridir.

Evlilikler muhabbete, birbirini anlamaya, anlaşmaya, sohbete bağlı olarak büyür gider. Sözün tatlısını, iyiyi, güzeli, doğruyu ister. Oluşan bu huzur ortamından en çok çocuklar keyif alır ve mutlu olurlar. Böylece şahsiyetli bir insan, sağlıklı bir fert olarak hayata kazandırılırlar. Evliliğin en büyük meyvelerinden biri belki de en önemlisi sağlıklı fertler yetiştirilmesine zemin hazırlamaktır. Ramazan Varol’un bu zemini hazırlamaya katkıda bulunmaya aday olan Kur’an’da Aile kitabı, Kur’ani bir aile hayatı inşa edebilmemiz için bir rehber görevi görebilecek bir çalışma.

Yunus Emre TOZAL