Tâhâ: “Evrensellik” Simgesi

Nebevi strateji, toplumu değiştirmek yerine, toplumdan ayrılan bir grupla yeni bir toplum inşa etmektir.

Tarih : Mart 08, 2016
Sayı : Kasım-Aralık 2015
Konu : İrfan
Yazar :Kadir CANATAN

Kur’an’ın 20. Sûresi olan TâhâSûresi, Mekki bir sûre olup toplam 135 âyetten oluşmaktadır. Hz. Ömer’in bu sûreyi okuduktan sonra etkilendiği ve Müslüman olduğu rivâyet edilir. Eğer bu rivâyet doğru ise, muhtemelen risaletin altıncı yılına kadar giden erken bir dönemde indiği söylenebilir. “Tâhâ” sözcüğünün ne anlama geldiğini araştırmadan önce, bu sûrenin kapsadığı konuları bilmekte yarar vardır.

Sûre, ilk olarak doğrudan Hz. Muhammed’e hitap ederek kendisine bir Kitap gönderilmesinin hikmeti ve Allah fikri üzerinde durur. Bu âyetlerin hepsi sekiz âyetten ibarettir. Bu ilk kısımdan sonra, “Musa’nın başından geçen olaylardan haberin var mı?” sorusuyla başlayan ikinci bölümde, tümüyle Hz. Musa’nın hayat hikâyesi anlatılır. Neredeyse sûrenin tamamı, bir bütünlük halinde onun hayatını konu edinir. Kur’an’ın başka bölümlerinde de Musa’nın yaşamına dair belirli kısımlar anlatılır, fakat hiçbir bölüm bu kadar tam ve bütünlüklü değildir. Bu nedenle olsa ki, sûrenin bir başka isminin “Musa Sûresi” olduğu da söylenir. Bu bölümün temel vurgusu, dinlerin kaynağının bir olduğu ve tarih içinde kesintisiz bir şekilde ifade edildiği şeklindedir. Burada adeta, Hz. Muhammed’in Hz. Musa’nın varisi olduğu ve onun mesajını tekrar gündeme getirmek üzere geldiği söylenir. Başka bir deyişle nebevi gelenek, kesintisiz bir şekilde süren ve farklı peygamber tarafından ifade edilen bir gelenektir.

Sûrenin son kısmı, Hz. Âdem’in yaratılış hikâyesinin bir kısmını anlatarak tamamlanır. Böylece nebevi geleneğin ilk halkasından son halkasına kadar bir süreklilik arz ettiği hatırlatılmış ve vurgulanmış olur.

Tâhâ sözcüğünün ne anlama geldiğine dair tefsir kitaplarında iki temel görüş bulunmaktadır. Bunlardan ilk görüş, “Tâhâ”nın Kitabı’n gizli şifrelerinden (Hurûf-ı Mukattaa) biri olduğu şeklindedir. Kur’an-ı Kerim sûreleri üzerinde inceleme yapılırsa, birçok sûrenin anlamı kestirilemeyen bilmecemsi bazı harflerle başladığı görülür ve bunlara teknik bir ifadeyle “Hurûf-ı Mukattaa” denir. Hurûf-ı Mukattaa olarak adlandırılan bu harfler için, “kesik kesik okunan ayrılmış harfler”, “alfabetik harfler”, “hece harfleri”, “kesikli harfler”, “bitişik yazılıp ayrı ayrı okunan harfler”, “ayrı ayrı yazılmış, bitişik olmayan harfler” vs. şeklinde birçok açıklama yapılmıştır. Hatta bunlar, bazı mezhep ve fırkalar arasında temel çatışma konularından biri olmuştur. Sözgelimi Ahmediler, bu harflerin Sünnilerin söylediği gibi bilmecemsi harfler olmayıp anlamlı şeyler olduğunu iddia etmişlerdir. Onlara göre bu harfler bazı sözcüklerin kısaltması niteliğindedir. Sözgelimi Bakara Sûresi’nin başında yer alan Elif Lam Mim harflerinin açık anlamı şudur: “Ben en iyi bilen Allah’ım”. Burada Elif, “Ben”in, Lam “Allah”ın, Mim ise a’lam’in (en iyi bilen) kısaltılmasıdır.

Hurûf, harf kelimesinin çoğuludur. Mukattaa kelimesi de ayrılmış, münferit demektir. Hurûf-ı mukattaa ise; ayrılmış, münferit harfler demektir. Kelimen sözcük anlamından hareket eden bazı kişiler, sûrelerin başında ifade edilen bu harflerin sûrelerin içeriği ile alakası olmayan içerikten soyutlanmış olduklarına inanırken, bazı kişiler de tam tersine Kur’an’ın bu harflerden oluşan bir kitap olduğuna dikkat çekildiğinden bahsederler.

Bu bahsi uzatmadan hemen ikinci görüşü de belirtmekte yarar var. Münferit harflerin bir anlamı olduğunu düşünenler Tâhâ sözcüğünün “Ey İnsan” anlamına geldiğini ifade ederler. Bu görüş yeni bir görüş değildir, bilakis çok erken dönemden itibaren birçok bilgin bu görüşü dile getirmiş ve desteklemişlerdir. Bunların görüşüne göre gerek Arap şiiri gerekse Arapça’nın Nebati ve Suriye lehçelerinde “ya racul” (Ey İnsan) ifadesinin eş anlamlısıdır (Taberi, Razi, İbn Kesir). Çağdaş müfessirlerin çoğu da bu görüştedir.

Biz bu iki farklı görüşün birbirleriyle bağdaştırılması mümkün olduğunu dile getireceğiz. İlk görüş, “münferit harfler”i anlamsız ve içerikten bağımsız ilan ederken, ikinci görüş anlamlı ve içerikle alakalı olarak ele almaktadır. Kur’an’da bu kelimelerin nerede geçtiği ve nasıl bir işlev yüklendiği incelenirse, o zaman söz konusu iki farklı görüşün nasıl birbiriyle bağdaşabileceği görülmekle kalmayacak, aynı zamanda TâhâSûresi’nin simgesel anlamı da ortaya çıkacaktır.

Münferit harfler, Kur’an’da birçok sûrenin başında yer alır ve seçilen harflerin telaffuzu sırasında çıkarılan seslerin çok net ve kuvvetli oldukları görülür. Bununla önemli bir duyuru veya uyarı yapılacağı hemen fark edilir. Bu harflerin geçtiği ve arkasından nasıl bir uyarının yapıldığı dikkatle incelendiğinde en az dörtlü bir gruplama yapılabilir.

1)    Allah’a dikkat çeken harfler. Sözgelimi: “Elif, Lâm, Mim! Allah ki, O’ndan başka tanrı yoktur. Daima diri ve koruyup yöneticidir.” (Ali İmran 3/1, 2).

2)    Kitab’a dikkat çeken harfler. Sözgelimi: “Elif, Lâm, Mim! İşte o Kitap; kendisinde hiç şüphe yoktur, muttakiler (Allah’a karşı sorumluluk bilinci içinde olanlar) için yol göstericidir.” (Bakara 2/1, 2).

3)    Resul’e dikkat çeken harfler. Sözgelimi: “Kâf, Hâ, Yâ, Âyn, Sâd! Bu Rabbinin kulu Zekeriya’yı anıştır.” (Meryem 19/1, 2).

4)    Kalem’e dikkat çeken harfler. Sözgelimi: “Nûn! Kaleme ve yazdıklarına dikkat et/onlara iyice bak! Sen Rabbinin nimetiyle cinlenmiş değilsin. Senin için kesintisiz bir mükâfat vardır.” (Kalem 68/1–3).

Bu sistematik dikkate alındığında, münferit harflerin dikkat çekmek üzere sûrelerin başında yer aldıkları ve arkasından mutlaka önemli bir mesajın ifade edildiği ya da edileceği söylenebilir. Şu halde münferit harflerin, kendi başlarına anlamları olsa da, bu anlamlarından ziyade gördüğü işlevi ön plandadır. Bu harflerle bir şeye dikkat çekileceği belirtildikten sonra, ardından gelen mesaj onun vermek istediği asıl anlamdır. Başka bir deyişle münferit harfler Allah’a, Kitab’a, Rasul’e, Kalem’e ve saireye dikkat çeken harflerdir. Bu perspektiften bakıldığında Tâhâ harfleri “Kitab’a”, yani Kur’an’a dikkat çekmektedir: “Bu Kur’an’ı sana, seni zorluk çekip mutsuz etmek için indirmedik. Yalnızca, Allah’tan korkan herkese bir öğüt, bir uyarı olsun diye indirdik” (20:1-3). Hitap, ilk olarak Hz. Peygambere yöneliktir, fakat “Tâhâ” ile başlayan bu ifadeler tüm insanlara genelleştirilebilecek bir mahiyet arz etmektedir. Başka bir deyişle Kur’an şunu demek istiyor: Peygamber ve onun nezdinde tüm insanlar dikkat ediniz: “Bu Kur’an’ı size, sizin zorluk çekip mutsuz olmanız için değil, yalnızca, Allah’tan korkan herkese bir öğüt, bir uyarı olsun diye indirilmiştir.” İşte, olay bundan ibarettir.

Kur’an’daki en geniş hitap, “Ey insanlar” diye başlayan genel ifadelerdir. Bu ifadelerden biz, Kur’an’ın sadece belirli bir insan topluluğuna (sözgelimi Araplara) inmediğini ve evrensel bir mesaja sahip olduğunu anlıyoruz. Kur’an’da bu hitapla başlayan onlarca âyet bulunmaktadır. Bunlardan bir örnek vermek gerekirse, insanlığın köken birliğine işaret eder şu âyet oldukça anlamlıdır: “Ey insanlar! Sizi bir tek nefisten yaratan ve ondan da eşini yaratan; ikisinden birçok erkek ve kadın (meydana getirip) yayan Rabbinize karşı gelmekten sakının. Kendisi adına birbirinizden dilekte bulunduğunuz Allah’a karşı gelmekten ve akrabalık bağlarını koparmaktan sakının. Şüphesiz Allah, üzerinizde bir gözetleyicidir.” (Nisa, 4:1). Nisa Sûresi, münferit harflerle başlamaz, ama “Ey insanlar” hitabı, tıpkı “Tâhâ” kadar etkileyici ve dikkat çekici bir hitaptır.

Kur’an’da “Ey iman edenler” diye başlayan hitaplara daha sık rastlanır, fakat bu hitaplar doğrudan Allah’a ve Resul’üne inanmış insanlara yöneliktir. İslamiyet’in doğduğu yıllarda geniş insanlık dairesi içinde bu grup daha dar bir gruptur. Fakat zaman içinde çok büyümüş ve insanlığın önemli bir kısmını oluşturan bir kitle haline gelmiştir.

Özetlersek; Kur’an, genel anlamda bir insanlık kitabı, dar ve özel anlamda ise Müslümanların kitabıdır. Tâhâ sözleriyle başlayan sûre, genel anlamda insanlığa hitap eder ve Allah’ın kitabının hikmetine işaret eder. Daha sonra gelen Musa peygamberin hikâyesini de anlatarak, evrenselliğin bir başka boyutuna (nebevi geleneğin tarihsel sürekliliğine) dikkat çeker. Musa’nın hikâyesinde, hem geçmiş Araplar için hem de sonraki Müslüman kuşaklar için ibretler bulunmaktadır. Doğal olarak bu ibretler başka bir çalışmanın konusudur. Fakat Musa’nın hikâyesinin Mekke döneminde anlatılmasının sanki bir işlevi vardır: Musa’nın başından geçenlerin benzeri Hz. Muhammed’in de başından geçecektir. Gerçekten de Hz. Muhammed, tıpkı Musa’nın kavmi ve ileri gelenleriyle mücadelesi gibi, kendi kavmi tarafından tepkiyle karşılanmış ve neticede bir grup arkadaşıyla Mekke’den Medine’ye hicret etmiştir. Hicret, tüm peygamberlerin yaşadığı ortak nebevi bir deneyimdir. Burada da bir evrensellik bulunmaktadır. Toplumunun yerleşik kanaat ve inançlarını sarsan her peygamber, tepkiyle karşılanmış ve ülkesinden kovulmuştur. Onlar yaşadıkları toplumu değiştirmek yerine, toplumdan ayrılan bir grupla yeni bir toplum inşa etmişlerdir. Nebevi strateji budur. Hz. Musa, Mısır’dan Vaadedilen ülkeye, Hz. Muhammed ise Mekke’den Medine’ye hicret etmiş ve yeni bir mekânda yeni bir toplum kurmuşlardır. 

NEBEVİ STRATEJİ, TOPLUMU DEĞİŞTİRMEK YERİNE, TOPLUMDAN AYRILAN BİR GRUPLA YENİ BİR TOPLUM İNŞA ETMEKTİR.

MÜNFERİT HARFLERİN DİKKAT ÇEKMEK ÜZERE SÛRELERİN BAŞINDA YER ALDIKLARI VE ARKASINDAN MUTLAKA ÖNEMLİ BİR MESAJIN GELECEĞİ SÖYLENEBİLİR.

TÂHÂ SÛRESİ’NİN NEREDEYSE TAMAMI, BİR BÜTÜNLÜK HALİNDE HZ. MUSA’NIN HAYATINI KONU EDİNİR.

Como tomar Cialis Levitra efectos Kamagra 100 mg Viagra y Cialis Viagra Original Kamagra Oral Jelly Viagra Lida daidaihua Viagra Original Kamagra Fizzy Cialis Levitra Generico Sildenafil generico Levitra Original Cialis Gel 20 mg Propecia Generico Viagra Soft Levitra bucodispersable Perfect Slim Cialis Soft Levitra 20mg Perfect Slim Levitra Generico Levitra Soft Cialis Generico Levitra Soft Cialis precio Priligy Generico Xenical Generico
timberland canada nike huarache cinturones gucci timberland boots timberland canada timberland boots women timberland sko polos ralph lauren outlet ray ban aviator baratas new balance blancas mujer bolsos louis vuitton gafas de sol oakley baratas oakley frogskins baratas timberland boots timberland femme timberland montreal timberlands canada gafas oakley baratas
sildenafil preis Red Viagra kaufen Potenzmittel Original Testpakete Cialis Black kaufen Cialis kaufen Cialis 5mg tadalafil kaufen Kamagra Oral Jelly Levitra Original Red Viagra Viagra rezeptfrei Cialis Generika Kamagra kaufen Viagra kaufen Cialis rezeptfrei Levitra Professional kaufen Viagra Flavored kaufen Brand Viagra kaufen Viagra Super Active kaufen Cialis Original Cialis Super Active Viagra Original Viagra with Dapoxetine kaufen Viagra Fur Die Frau Kamagra Effervescent
Acheter Propecia Acheter Priligy Viagra Suisse Cialis Suisse Acheter Levitra Acheter Cialis 5mg Acheter Levitra Orodispersible