“İşbu yüzden, olmaz olsun (böyle) ibadet edenler! Bu gibiler, ibadetin hakiki amacından gafil görünmektedirler.” (Mâûn Sûresi, 107/4-5).

Türkiye’de namazla ilgili kitap çalışmaları 90’lı yıllarda bir elin parmaklarını geçmezken, bugün namaz hakkında 70 civarında müstakil eser bulunmaktadır. Kur’ani Hayat Dergisi’nin namaz sayısında namazla ilgili çalışmalardan bir demet sunmak istedik sizlere.

Kayda değer namaz kitapları arasında ilk olanlardan biri Abdullah Yıldız’ın 1991 yılında kaleme aldığı Namaz Bir Tevhid Eylemi adlı çalışmadır. Pınar Yayınları arasından çıkan eserin elimizdeki 22. baskısı Kasım 2009’da 10 bin adet basılmış.

Kitabın önsözünde ilk acı tesbitle karşılaşıyoruz: “Müslümanların önemli bir bölümü düzenli ve sürekli namaz kılıyor olmakla birlikte, maalesef bu namazlar şekli ve örfi bir alışkanlık düzeyinde kalmaktadır. Ne anlama geldiği bilinmeden dil alışkanlığı ile tekrar edilen kelimeler, dua ve sureler, niçin yapıldığı düşünülmeden yerine getirilen bedensel hareketler, haz duyulmadan her gün biteviye tekrarlanan rutin bir işlem…”

Beş bölümden oluşan kitabın birinci bölümünde ibadet ve namaz, ikinci bölümünde namazla ilgili kavramlar, üçüncü bölümünde namaz eylemi, dördüncü bölümde namaz ve mü’min, beşinci ve son bölümde ise namaz ve toplum konuları ele alınmış. Sonuç bölümünde ise Namaz Nasıl Kılır? sorusuna açıklık getirilmiş. Özetle; bu çalışma mü’minlerin dosdoğru, sürekli ve huşû içinde namaz kılmalarına vesile olma amacını taşıyor.

Abdullah Yıldız’ın Genç Öncüler Kitaplığı’ndan çıkan bir diğer kitabı ise Haydi Namaza. “Kitap gençlerin şahsında tüm günümüz Müslümanlarının -maalesef- içi boşaltılmış namazlarının içini doldurmaya, kıldıkları namazlardan ‘haberdar’ olmalarını sağlamaya ve dosdoğru, gereği gibi namaz kılmalarına katkıda bulunmaya yönelik bilgi ve yorumlar içermekte; Kur’an’ın tanımladığı ve Allah Rasûlü (s) ile ashabının kıldığı namazları yakalamak için “haydi namaza!” demektedir.” Haydi Namaza kitabı 2006 yılında Arnavutçaya da çevrilmiş.

Hasan Hafızoğlu’nun kaleme aldığı Namaz Bilinci kitabı ise Düşün Yayınları’nın (eski adı Denge Yayınları) Bilinç Serisi’nin 3. kitabı olarak 1993 yılında yayımlanmış.

Bu güne kadar 17. baskısına ulaşan kitabın önsözünde yer alan “namazın önemine binaen birçok eserler yazıldı. Ama hâlâ namazlarımız namaz olmadı, hayatımızdaki etkisini göstermedi. Bunun sebebi, namazın öneminin anlaşılmamasından, Allah’ın istediği ve Rasulullah’ın öğrettiği gibi ikame edilememesindendir. Bu sebeple istedik ki, ‘bilinmeyenleri’ değil, ‘yapılmayanları’ tekrar hatırlatalım” vurgusu manidar.

Kitap dört bölümde oluşuyor. Bu bölümlerde Genel Çerçeve Allah, İnsan, İslam,  Namazlı Toplum, Pratik Tavsiyeler, Namaz ve İkame Rasulullah’ın Namazı, Namaz ve Cemaat, Cemaat ile Namaz başlıkları dikkat çekiyor. Sonsöz olarak; Bugün dünya Müslümanlarının en çok yaptığı ibadet namazdır. Ama en çok yapıldığı halde en az anlaşılan, ya da tesiri olmayan ibadet yine namazdır. Bu ibadeti anladığımız gün hayatımıza damgasını vuracaktır. Namazın hayatımızda damgası olacaktır. İşte o zaman namazlı mü’min ve namazlı toplum olacağız. Ve işte o zaman namazı ikame etmiş olacağız vurgusu yapılmış.

Namaz kitapları içerisinde Cemil Tokpınar’ın kaleme aldığı Sabah Namazına Nasıl Kalkılır? başlıklı kitabı ismi ile dikkatleri üzerine toplayan bir kitap. ‘Gelin! Milyonları namaza başlatalım’ arzusunu dillendiren kitap sekiz bölümden oluşuyor. Bölüm başlıkları sırasıyla En Büyük İbadet: Namaz, Namazın Önemi, Sabah Namazının Önemi, Namazı Terk Etmenin Bahaneleri, Sabah Namazının Bahaneleri, Sabah Namazına Kalkma Formülleri, Sabah Namazı Nasıl Kılınır? ve Namazı Bir Dava ve Dert Edinin. Bu başlıklar altında birçok alt başlıkla farklı açılımlar getirilmiş.

Son bölümde yer alan “ülkemizde namazın önünde yığınla engel var. Memurlar, öğrenciler, işçiler değil beş vakit namazı, bazen Cuma namazını bile kılamıyorlar.  Fabrikalarda, yolculuklarda, devlet dairelerindeki engelleri aşmak için toplumsal bir duyarlılık kazanmak şarttır” vurguları dikkat çekici.

Tokpınar’ın “Başörtüsü yasağına karşı verilen mücadelenin bir benzerini, hatta daha fazlasını namaz için sergilemek gerekir. Çünkü namaz, başörtüsünden ve her ibadetten daha mühimdir” tespiti tartışmaya açık olup daha geniş bir açıklamayı gerektiriyor.

Kitap şu ana kadar 1.650.000 adet gibi, kitap okuma alışkanlığının çok düşük olduğu ülkemizde erişilmesi güç bir tirajla okuyucuya ulaşmış. Kitapla alakalı gelen mektup ve e-mailler arasından seçilenler arasından

Cemil Tokpınar’ın Namaz Kahramanları isimli çalışması da Nesil Yayınları arasından çıkmış. Ayrıca kendi kişisel sitesi yanında teknolojinin imkânlarından da istifade edilerek yapılan hizmetlerin sonucunu öğrenmek için www.e-namaz.com  sitesi açılmış. Bu sitede kitabın pdf formatında tümünü açıp okumak ya da sesli olarak bölüm bölüm dinlemek mümkün. Kitapla alakalı anket sonuçları da sitede yayınlanmış. Kitabın getirdiği ilginç tekliflerden biri de namazla ilgili özel dernek veya vakıflar kurulmasıdır. Yazar, tekliflerinden birisi olan Namaz Gönüllüleri Platformu’nun gerçekleşmesinde aktif olarak çalışmıştır.

Namaz Gönüllüleri Platformu; Türkiye’de Namaz’la alakalı çalışmalar yapan yazarlar, çizerler ve akademisyenlerden oluşan genişçe bir grubun bir araya gelmesi ve bu çabaya birçok dernek ve vakfın katılımlarıyla oluşturulmuş bir çaba. Platform sitesinin ana sayfasında namazla ilgili haberler düzenli olarak girilmekte. Yan tarafta ise Namazla Diriliş Seferberliği, Namazla Diriliş Kitapçığı, Namaz Kitapları, Namaz Fotoğrafları vb. alt başlıklar mevcut. Namaz Programları başlığının ise düzenli güncellenmediği görülüyor. İl il namaz vakitlerinin de bulunduğu site yapılan program etkinliklerinin haberleriyle güncellenebilir ve daha işlevsel hale getirilebilir. Namaz Gönüllüleri Platformu yayınlamış olduğu Namazla Diriliş kitapçıklarını gerçekleştirilen birçok program ve etkinliklerde ücretsiz olarak dağıtarak insanların bilgilenmesini amaçlıyor.

Namaz konusundaki çalışmalarıyla bilinen bir başka isim ise Ahmet Bulut. Ahmet Bulut’un kitabı Namaz Dirilişe Çağrı başlığıyla yayınlanmış. 42. baskısı Ensar Neşriyat’tan çıkan kitapta Haydi Namaza, Namaz Rabbimizin İhsanı, Namaz Kılan Neler Kazanıyor? Sakın Namazı Terk Etme, Hz. Peygamberin Dünyasında Namaz, Namazda Okunanları Anlamaya Çalışmak, Namazla İlgili Bazı Sorulara Cevaplar başlıkları dikkat çekiyor. Yazar ayrıca Hilal Tv kanalında yayınlanan Namazla Diriliş programının da yapımcıları arasında yer alıyor. Kitabında Namazla Diriliş programından notlara da yer verilmiş.

Çocuk ve Namaz

Bu başlık altında toplayabileceğimiz birçok yayın olduğunu görüyoruz. Bunlar arasında son zamanda Timaş Yayınları arasında çıkan Ahmet Bulut’un kaleme aldığı Çocuğumuza Namazı Nasıl Sevdirelim? ve Çocuğumla Sevgi Secdesi kitapları ile yine Timaş Yayınları arasında çıkan Erdemler Eğitim Seti dikkat çekiyor. www.haksozhaber.net sitesi kitap değerlendirmeleri bölümünde Zehra Çomaklı Türkmen’in kaleme aldığı kritik yazısında bu kitaplarla ilgili şu satırlara yer verilmiş:

“Çocuklarımız İslam fıtratı üzerine dünyaya gelirler. Onlara fıtratlarına uygun bir yaşam tarzı sunmak biz ebeveynlerin görevidir. Her Müslüman aile çocuğunun iyi yetişmesini, Allah’a iyi bir kul olmasını, ibadetlerine önem vermesini ve güzel davranışlarda bulunmasını ister. Ancak çocuğa dini eğitimi ne zaman, nasıl ve ne şekilde vereceğimiz noktasında genelde problemler yaşarız.

Bu bağlamda Timaş Yayınları tarafından yayımlanan ve Ahmet Bulut’un kaleme aldığı “Çocuklarımıza Namazı Nasıl Sevdirelim” ve “Çocuğumla Sevgi Secdesi” isimli çalışması çocuklarımıza ibadetlerden biri olan namaz bilincini kazandırmak açısından önemli bir eser. Kitapta niçin namaz kılmamız gerektiği, namaz eğitimine ne zaman başlanacağı, çocuğa namazı sevdirmenin yollarının neler olacağı gibi birçok konu ele alınmış.”

“Erdemler Dizisinin 10 kitaptan oluşan serisinde; Adalet, Sevgi, Tutumluluk, Yardımseverlik, Cesaret, Vefa, Sabır, Saygı, Doğruluk ve Sorumluluk kavramları işlenmekte.” Siteye gelen yorumlar bölümünde ise dizedeki sevgi kitabında yer alan ‘bayrak sevgisi’ bölümüne yönelik eleştiriler dikkat çekmekte.

 Namaz Çağrısı (Namaz Kılanlar ve Namaza Kıyanlar) başlıklı kitabının yazarı Ramazan Kayan. Çıra yayınları arasından çıkan kitapta yayın dünyasında namazla ilgili çok sayıda eser bulunurken neden böyle bir çalışmaya ihtiyaç duydunuz? sorusunu soranlara yazar kitapta Namazın Anlam Dünyası, Niçin Namaz? Nasıl Bir Namaz? Huşu İklimi, Besmele Bilinci, Namazla Kişilik Gelişimi, Namaz ve Sosyal Hayat, Namaza Kıyanlar, Mescid Medeniyeti vb. başlıklarla ufuk açıcı açılımlar getiriyor. Kitap Dua ile son buluyor.

Mehmet Göktaş’ın kaleme aldığı kitabın başlığı ise Namaz Gözaydınlığım. İstişare Yayınları arasından çıkan kitabın şu ana kadar 18. baskıya ulaştığı ve bu baskının da 30 bin adet yapıldığı görülmekte. 114 sayfadan oluşan kitapta yoğun başlıklarla namazla ilgili birçok konuya temas edilmiş. Son bölümde Cemaat Önderlerinin Dikkatine! başlığı altında “Benim başından beri anlatmaya çalıştığım namaz, ancak birilerinin önderliğinde toplu halde gerçekleştirilebilecek bir husustur. Bu kitapçıkta anlattığım hususlar inşallah birilerini güzel namaz kılma yoluna sevkeder’ dileği dile getirilmiş.

Dergilerde Namaz

İslami camiada çıkan dergiler de namaz konusuna değişik sayılarında yer vermişler. Bunlardan Kur’an Nesli Dergisi 7. sayısını Namaz: Varoluş ve Direnç Kaynağımız başlığıyla dosya konusu yapmış. Kur’an Nesli imzalı Namazı Okuyalım yazısıyla başlayan dosyaya Şükrü Hüseyinoğlu Namazı Diriltmek, Namazla Dirilmek, Bülent Şahin Erdeğer Namaza Hayat Vermenin Yolu: ‘Salât’ı Gözetmek,  Abdullah Sayar Cem Olmak Cemaat Olmak, Sema Kar Erdeğer Namazla İnşirah Bulmak, Tuba Bünül ile Semra Aydın Namaz Kitaplığı yazılarıyla katkı sağlamış. Dergide H. Mirza Aydın’ın Abdullah Yıldız’la Bir Tevhid Eylemi: Namaz kitabı üzerine bir söyleşi yer almış.

Umran Dergisi Temmuz 2009’da dağıtılan 179. sayısında İçinde Yaşadığımız Namazlar başlığıyla çıkmış okurlarının karşısına. Abdullah Yıldız Namaz Merkezli İslami Değişim: Tevhid İnkilâbı yazısıyla, Ramazan Kayan Namaza Kıyanlar, Kerim Buladı Namazın Korunması ve Namazın Koruması yazılarında konuya farklı açılardan yaklaşımlar getirmişler. Ali Rıza Demircan ise Kur’ân’ın Aydınlığında Namazın Tarihi başlığıyla yazdığı makalenin ikinci yarısını yayımlamış bu sayıda. Namaz Gönüllüleri Platformu ile Namaz; Nusret, Rahmet ve Vahdet Vesilesidir başlığıyla gerçekleştirilen ortak bir söyleşi de derginin bu sayısında okuyucunun istifadesine sunulmuş.

Özgün Düşünce Dergisi Eylül 2009’da çıkan 65. sayısında Namaz Toplumsal İfsada Direnmektir! başlığıyla dosya konusu yapmış namazı. Dosyaya Ramazan Kayan İlla Namaz, Ali Bulaç Namaz ve Cemaat, Adil Akkoyunlu Hakkını Helal Edecek misin Anne? Abdulaziz Tantik Namazı İkame İstikamet Getirir yazılarıyla katkıda bulunmuş. Dosyanın söyleşi bölümünde ise Cemil Tokpınar ile Toplumsal Kötülüklere Bir Direniştir Namaz başlıklı söyleşiyi Yaşar Yeşil gerçekleştirmiş.

Namazla ilgili çalışmalar şüphesiz bunlarla sınırlı değil. Fakat tüm çalışmalara kısıtlı sayfalarımızda yer vermek mümkün gözükmüyor. Yer veremediğimiz çabaların da yer verdiklerimiz kadar önemli olduğunda kuşku yok.

Gayretin kuldan, başarının ise Allah’tan olduğuna inanan mü’minler olarak Rabb’imizden tüm bu çabaları bereketlendirmesini niyaz ediyoruz…

MUHARREM BAYKUL